Пратеничката група на ВМРО-ДПМНЕ поднела предлог-измени на Законот за постапување со бесправно изградени објекти, со кои рокот за завршување на веќе започнатите легализации би се продолжил уште пет години, односно до 3 март 2031 година. Предлогот е поднесен по скратена постапка и доаѓа во момент кога важноста на актуелниот рок истекува на 3 март 2026, што, според предлагачите, би значело автоматско прекинување на илјадници постапки што се „заглавени“ во општините, катастарот или судовите.
Според образложението што го даде пратеникот Бојан Стојаноски, целта е граѓаните што одамна поднеле документација да не останат со нерешен правен статус на домот поради административни пречки и бавни процедури. Клучната порака е дека измените не отвораат нов „повик“ за легализација, туку се однесуваат само на оние предмети што веќе се во тек и чекаат финализација, најчесто со имотен лист како последна точка. Во истиот наратив се вметнува и аргументот дека барањето дошло од општините преку ЗЕЛС, како притисок „од терен“ да не настане правен вакуум.
Според образложението што го даде пратеникот Бојан Стојаноски, целта е граѓаните што одамна поднеле документација да не останат со нерешен правен статус на домот поради административни пречки и бавни процедури. Клучната порака е дека измените не отвораат нов „повик“ за легализација, туку се однесуваат само на оние предмети што веќе се во тек и чекаат финализација, најчесто со имотен лист како последна точка. Во истиот наратив се вметнува и аргументот дека барањето дошло од општините преку ЗЕЛС, како притисок „од терен“ да не настане правен вакуум.
„Граѓаните не смеат да останат со нерешен статус на својот дом поради административни препреки или поради бавни процедури. Многу наши сограѓани со години се заглавени во лавиринтите на судски спорови за имотно-правни односи, разни постапки или претходни прашања кои не биле по нивна вина. Актуелниот закон предвидуваше рок на важност до 3 март 2026 година, што би значело дека илјадници предмети кои се во процедура би биле прекинати по сила на закон во фазата во која се затечени“, рече пратеникот од ВМРО-ДПМНЕ Бојан Стојановски.
Оваа интервенција, како и сите претходни продолжувања на легализацијата, ја носи истата тешка дилема: дали државата ги решава последиците од системска нефункционалност или повторно испраќа сигнал дека бесправното градење, на крајот, ќе биде „врамено“ со закон. На хартија, продолжувањето се продава како заштита на граѓаните што веќе тргнале по патот на институциите; во реалност, секој нов рок е и порака дека правилата може да се растегнат, а тоа ги казнува оние што граделе по дозволи, плаќале давачки и чекале урбанистички процедури.
Проблемот што останува неизговорен е статистиката: колку предмети се во процедура, колку се прекинати, каде точно се „кочи“ системот и кој сноси одговорност за тоа што 15 години не биле доволни општините да ги затворат постапките. Ако причината е катастарот, судските спорови или неусогласените имотно-правни односи, продолжувањето на рокот само купува време, но не ја лечи болеста. А ако причината е локална администрација без капацитет, партизација или коруптивни „шалтери“, тогаш петте години се уште една дозвола проблемот да продолжи да живее како политичка валута.
Затоа вистинското прашање не е дали граѓаните што поднеле барања треба да бидат оставени „со нерешен покрив“, туку дали продолжувањето оди заедно со мерки што ќе го затворат изворот на хаосот: транспарентни бројки по општини, јасни рокови за решавање предмети, одговорност за службенички пропусти, и државна политика што ќе направи бесправното градење поскапо и поризично од легалното градење. Инаку, 2031 ќе биде само следната станица на истата приказна, со нов рок и истите нерешени квартови.
