Срцевиот и мозочниот удар можат да се појават ненадејно, но не секогаш со драматични симптоми. Понекогаш предупредувачките знаци се благи и лесно може да се помешаат со замор, проблеми со варењето или обична вртоглавица. Токму затоа, препознавањето на симптомите и навремената реакција можат да бидат пресудни за спасување живот.
Лекарите предупредуваат дека кај мозочниот удар секоја минута е важна, додека срцевиот удар може да се манифестира и без типична силна болка во градите.
Кои се предупредувачките знаци на мозочен удар?
Мозочниот удар настанува кога снабдувањето на дел од мозокот со крв е прекинато или значително намалено. Притоа, мозочните клетки почнуваат да се оштетуваат, поради што е неопходна итна медицинска помош.
Меѓу најчестите симптоми се:
- Ненадејна слабост или вкочанетост на лицето, раката или ногата, особено на едната страна од телото.
- Спуштен агол на устата или асиметрија на лицето.
- Тешкотии при зборување или разбирање на говорот.
- Ненадејни проблеми со видот на едното или двете очи.
- Вртоглавица, губење рамнотежа или проблеми со координацијата.
- Ненадејна силна главоболка без очигледна причина.
Еден од начините за препознавање на мозочен удар е правилото BE FAST, кое потсетува на неколку клучни знаци: губење рамнотежа, промени во видот, спуштено лице, слабост на раката и проблеми со говорот. Доколку се забележи некој од овие симптоми, потребно е веднаш да се повика итна медицинска помош.
Важно е да не се чека симптомите да поминат сами од себе. Дури и ако лицето се почувствува подобро по неколку минути, тоа не значи дека опасноста поминала.
Срцев удар може да помине и без типична болка во градите
Срцевиот удар најчесто се поврзува со силна болка во градите, но симптомите не се исти кај сите луѓе. Во некои случаи, тие можат да бидат благи, постепени или толку незабележителни што лицето не сфаќа дека доживеало срцев удар.
Меѓу предупредувачките знаци се:
- Притисок, стегање, тежина или болка во градите.
- Болка или непријатност што се шири кон едната или двете раце, грбот, вратот, вилицата или горниот дел од стомакот.
- Недостиг на воздух, дури и без изразена болка во градите.
- Студена пот, мачнина или повраќање.
- Вртоглавица, слабост или чувство дека лицето ќе се онесвести.
- Необичен замор што не може лесно да се објасни.
Кај некои луѓе, особено кај жените, срцевиот удар може да се манифестира со изразен замор, недостиг на воздух, мачнина или болка во грбот и вилицата, без класична силна болка во градите.
Постои и таканаречен „тивок срцев удар“, при кој симптомите се многу благи или речиси незабележливи. Тоа не значи дека состојбата е безопасна, туку дека може да остане непрепознаена и да доведе до сериозни последици.
Што треба да направите ако се сомневате на срцев или мозочен удар?
Најважно е веднаш да побарате медицинска помош. Повикајте ја итната помош на 112 и јасно објаснете ги симптомите. Не чекајте болката да стане посилна и не одложувајте ја реакцијата со надеж дека состојбата ќе се подобри.
Ако се сомневате на мозочен удар, забележете кога се појавиле првите симптоми. Не му давајте на лицето храна, пијалак или лекови на своја рака, бидејќи може да има проблеми со голтањето.
Ако постои сомневање за срцев удар, лицето треба да престане со физичка активност и да остане под надзор додека пристигне медицинската помош. Не треба самостојно да вози до болница.
Како да се намали ризикот?
Ризикот од срцев и мозочен удар може да се намали со редовни здравствени контроли и навремено лекување на состојбите што ги зголемуваат ризиците.
Контролата на крвниот притисок, холестеролот и шеќерот во крвта, откажувањето од пушење, балансираната исхрана и редовната физичка активност се важни чекори за зачувување на здравјето на срцето и крвните садови.
Исто така, важно е да не се игнорираат симптомите што се појавуваат ненадејно или се разликуваат од вообичаената состојба на организмот.
Кога станува збор за срцев или мозочен удар, брзата реакција може да направи разлика меѓу живот и смрт. Не ги игнорирајте предупредувачките знаци и не чекајте да стане доцна.
Извор: Американското здружение за срце (American Heart Association), Американското здружение за мозочен удар (American Stroke Association) и клиниката „Мајо“ (Mayo Clinic).
